Veri, Çip ve Enerji: 2026’ya Uzanan Yapay Zeka Ekonomisi

Yapılan son araştırmalara göre IT ve Yapay Zeka (AI) Harcamaları, 2025 yılına ait sektör tahminlerinin merkezinde yer almaktadır. AI’ya yapılan yatırmlar, genel IT harcamalarını artırırken, bu teknolojinin çeşitli sektörlerde köklü değişimler yaratması beklenmektedir.

IT ve AI Harcamalarına İlişkin Tahminler:

• Toplam IT Harcaması: Şirketlerin Yapay Zeka’ya yönelmesi sayesinde, küresel IT harcamalarının 2025’te 8% artarak 3,6 trilyon dolara yükselmesi beklenmektedir. Bu artış hızı, pandemi dönemindeki 2021’deki %14’lük artış kadar hızlı olmasa da, kayda değerdir.
• AI Yatırımı: ABD’deki büyük firmaların yaklaşık %30’u 2025 yılında AI’ya 10 milyon dolar veya daha fazla yatırım yapacaktır; bu oran 2024’te %16 idi.
• Altyapı Yatırımı: 2024 ile 2027 yılları arasında sadece AI veri merkezlerine 1,4 trilyon dolardan fazla harcama yapılması beklenmektedir, bu da iş dünyası tarihindeki en büyük riskli yatırımlardan biri olarak görülmektedir. Yapay zeka yongalarının önde gelen üreticisi Nvidia’nın Blackwell süperçipleri için talep artarken, üretken AI görevlerine yönelik sunucu satışlarının 2025’te 2024’e göre dörtte üçten fazla artarak 147 milyar dolara ulaşması beklenmektedir.

Sektör Tahminleri Bağlamında Yapay Zeka AI:

AI harcamalarındaki bu artış, çeşitli sektör tahminlerinde önemli sonuçlar doğurmaktadır:

1. İlaç Geliştirme ve Sağlık Sektörü:
   • AI, ilaç keşfini hızlandırıp ucuzlatma potansiyeline sahiptir. BCG danışmanlık firması, halihazırda insan denemelerinde olan yaklaşık 65 yapay zeka destekli molekül olduğunu tahmin etmektedir.
   • 2025’te, dörtten veya daha fazla AI ile geliştirilmiş tedavinin, daha maliyetli olan üçüncü faz klinik denemelere geçme ihtimali yüksektir.
   • AI, protein yapılarının doğru bir şekilde tahmin edilmesinde (AlphaFold 3 gibi modellerle) ve deneme-yanılma deneylerini aylardan saatlere indirmede kullanılarak preklinik aşamayı dönüştürmektedir.
2. Teknoloji ve Tüketici Ürünleri (Çin):
   • Çin hükümeti, ileri çipler, robotik ve AI gibi yeni gelişen teknolojilere odaklanılmasını istemektedir.
   • Otonom taksilerin 2025’te Çin’de yaygın ticari kullanıma geçmesi beklenmektedir.
   • ABD’nin kısıtlamalarına rağmen, Çinli mühendisler, kısıtlı kaynaklarla yenilik yapma konusunda özellikle yetenekli hale gelmiştir.
   • Eğlence sektöründe ise, ultra kısa dramaların (micro-dramas) hemen hemen her yönü (senaryo taslağından oyunculara kadar) Yapay Zeka kullanılarak üretilmekte, bu da maliyetleri düşürmekte ve süreçleri hızlandırmaktadır.
3. Savunma ve Güvenlik:
   • Drone’lar ve AI gibi yeni teknolojiler sayesinde “savunma teknolojisi” yükselişe geçmektedir. Avrupalı startup’lar, AI yazılımları geliştirerek savunma ihaleleri için rekabet etmektedir.
   • ABD’de ise, hükümetin teknoloji benimseme ve yayma hızını artırmaya yönelik reformlar, AI ve biyo-teknoloji gibi çığır açan teknolojilerde ülkenin liderliğini sürdürmek açısından kritik öneme sahiptir.
4. Ekonomik Verimlilik ve Riskler:
   • Yatırımcı coşkusuna rağmen, AI’nın ekonomi genelinde hemen bir üretkenlik artışı sağlaması beklenmemektedir.
   • Şirketler henüz bu teknolojiyi nasıl kullanacaklarından emin değildir ve Amerikalı işletmelerin sadece %5’i ila %6’sı AI’yı ürün ve hizmetlerinde kullandığını belirtmektedir.
   • Yatırım çılgınlığı “düpedüz çılgınca” olabilir; bir danışmanlık firması, yüksek maliyetler ve belirsiz faydalar nedeniyle üretken AI projelerinin %30’unun “kavram kanıtlama” aşamasını geçemeyeceğini öngörmektedir.
   • Ayrıca, büyük AI modellerini eğitmek için gereken muazzam miktardaki enerji ve veri kısıtlamaları da bir sorun teşkil etmektedir.

Yatırımların 2026’da da hız kesmeden devam edeceği beklentisi, kaynaklardaki uzun vadeli planlar ve büyük bütçeli teknoloji ve altyapı projeleriyle büyük ölçüde desteklenmektedir. Özellikle Yapay Zeka (AI) ve temiz enerji altyapısına yönelik yatırımların 2025 yılını aşarak sürmesi öngörülmektedir.

Bu yatırımların 2026 ve sonrasına dair süreceğini gösteren temel noktalar aşağıdaki gibidir:

1. Yapay Zeka ve Bilişim Teknolojileri (IT) Yatırımlarının Sürekliliği

• Trilyon Dolarlık Harcama Süresi: Yapay zeka veri merkezlerine yönelik harcamaların 2024 ile 2027 yılları arasında 1,4 trilyon doları aşması beklenmektedir. Bu, yatırım iştahının 2026’da da devam edeceğini açıkça göstermektedir.
• Enerji Tüketimi ve Altyapı: Veri merkezlerinin küresel enerji tüketiminin, 2022 seviyesine göre 2026 yılına kadar iki kattan fazla artarak 1.000 terawatt saate (TWh) ulaşabileceği tahmin edilmektedir. Bu, AI’yı destekleyen altyapı inşaatının ve enerji yatırımının sürekli olacağını kanıtlamaktadır.
• Veri Kısıtları: Yüksek kaliteli metin verisi stoğunun 2028’e kadar tükeneceği tahmin edilmektedir. Bu tahmin bile, AI model eğitimine yapılan yoğun yatırımın bu tarihe kadar sürmesini gerektirdiğini ima etmektedir.
• Teknolojik Gelişim: 2025’te “ajanlık” sistemlerin (agentic systems) piyasaya sürülmesi beklenirken, bu teknolojinin olgunlaşması ve benimsenmesinin hızlanması, 2026 ve sonrasında yatırımın ivmesini artırabilir.

2. Temiz Enerji ve Altyapı Yatırımlarının Uzun Vadeli Yapısı

• Füzyon Enerjisi: Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden çıkan Commonwealth Fusion adlı özel bir firma, SPARC reaktörünün 2026’nın başlarında bir reaktörün tüketiminden daha fazla enerji üretme noktası olan “q>1″e ulaşmasını ummaktadır. Bu, nükleer füzyon araştırmalarına yapılan özel sektör yatırımının 2025’i aşan uzun vadeli hedeflere sahip olduğunu göstermektedir.
• Enerji Depolama: Hindistan’daki büyük bir yenilenebilir enerji geliştiricisi olan Greenko, 2025’te 50 GWh depolama kapasitesine ulaşmayı ve sonraki birkaç yıl içinde 50 GWh daha eklemeyi planlamaktadır.
• ABD Enerji Dönüşümü: Donald Trump’ın politikalarının ABD’deki enerji dönüşümü yatırımını 2050 yılına kadar 1 trilyon dolar azaltacağı (6 trilyon dolara düşüreceği) tahmini bile, bu alandaki toplam yatırımın on yıllar boyunca 6 trilyon dolar gibi devasa bir ölçekte devam edeceğini göstermektedir.

3. Savunma ve Ar-Ge (R&D) Harcamaları

• Savunma Bütçeleri: Amerika’nın askeri bütçesi 2025’te %4 artarak 884 milyar dolara yükselecek ve Çin de savunma harcamalarını daha hızlı artıracaktır. Ayrıca, NATO’nun mevcut %2’lik GSYİH savunma harcama hedefine ulaşılması bile yıllık 45 milyar dolar daha ek yatırım anlamına gelecektir. Bu artış eğilimi, bölgedeki jeopolitik gerilimler nedeniyle 2026’da devam edecektir.
• AI Destekli İlaç Geliştirme: Yapay zeka ile geliştirilmiş ilaçların 2025’te üçüncü faz klinik deneylere geçmesi beklenmektedir. Bu, başarılı sonuçların ardından 2026 ve sonrasında AI destekli ilaç keşfi ve geliştirilmesine yapılan büyük ölçekli AR-GE yatırımlarının artacağını gösteren bir dönüm noktasıdır.

Dolayısıyla, özellikle Yapay Zeka altyapısı ve temiz enerji teknolojileri için hazırlanan çok yıllık bütçeler ve uzun vadeli AR-GE hedefleri, yatırımların 2026’da yavaşlama göstermeden süreceğine dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.